Khoa học xã hội ở ta là thế, làm sao khác được!

                                                                     Vương Trí Nhàn

Nguồn: Vương Trí Nhàn blog

Như tiêu đề của nó đã nêu rõ, bài viết Vụ Luận văn về Mở Miệng: còn cơ hội nào cho ngành KHXH&NV? (xem mạng bauxite Việt Nam 7-10-13) không chỉ xới lại một hiện tượng nổi cộm thời gian gần đây, mà còn động chạm tới tình trạng của khoa học xã hội ở VN nói chung.

Tại sao lớp trẻ Việt Nam ngao ngán KHXH đang dạy ở nhà trường và những đầu óc ưu tú nhất trong thế hệ các em chối từ đến cùng các ngành sử triết ..?

Tại sao những người cầm chịch KHXH hiện nay không ngớt kêu gào đưa trình độ của ngành lên tầm quốc tế, và càng kêu thì họ càng thấy tuyệt vọng?

Bài viết của Nguyễn Thị Từ Huy, suy cho cùng, có liên quan tới các hiện tượng đó.

Đọc xong bài này tự nhiên trong đầu óc một người như tôi nẩy sinh nhu cầu phải trở lại với các câu hỏi "nguyên thủy", chẳng hạn quá trình hình thành KHXH ở ta là thế nào, thực chất quan niệm của xã hội về những người làm KHXH ở ta ra sao…

Có hiểu những nguyên nhân xa, thì mới lý giải được tình hình trong giới gần đây. Họ là những người như thế, được đào tạo như thế, thì sẽ ứng xử với nhau như thế, làm ra những sản phẩm như thế, có gì là lạ.

Để nghiên cứu về tình hình giới KHXH ở VN, tôi có thói quen mò mẫm vào hậu trường của giới nghiên cứu Liên xô trước đây, để tìm sự tương đồng. Ở Thư viện của Viện thông tin khoa học xã hội 26 Lý Thường Kiệt Hà Nội, tôi bắt gặp một số tài liệu có khả năng gợi mở rất cao, nghĩa là cứ y như họ viết về VN vậy.

Thí dụ như bài viết dưới đây của tác giả N. Kozlova, in trên tạp chí Khoa học xã hội ngày nay (ONS) số 2-1991.

Đọc xong, tôi thấy yên tâm. Khoa học xã hội ở ta là thế, làm sao khác được!

Bài viết sau đây không phải bản dịch đầy đủ mà chỉ là một bản lược thuật, được làm để dùng riêng, nhưng tôi tin là đã truyền đạt chính xác các ý tưởng của tác giả.

CHÍNH HỆ TƯ TƯỞNG HÓA KHOA HỌC ĐÃ LÀM NGHÈO VĂN HÓA

Trong xã hội Xô viết, xuất hiện một tình thế quái đản: “Khoa học giữ chức năng hệ tư tưởng, còn hệ tư tưởng thì khoác cái trang phục của khoa học”.

Vấn đề này có cơ sở xã hội của nó.

Trong chủ nghĩa xã hội, tồn tại một kiểu trí thức. Nhờ đáp ứng được nhu cầu cấp bách của cách mạng, họ đóng một vai trò đáng kể trong quá trình lật đổ cái cũ cũng như xây dựng cái mới.

Trong tiếng Pháp có một danh từ les parvenus de la science – tức là những kẻ mới phất lên trong khoa học.

Đó là những kẻ không có học hành cơ bản, nhưng ham hiểu biết và tin vào tương lai.

Ở họ, lòng ham hiểu biết và ý hướng muốn thay đổi thế giới nhập làm một.

Họ không chỉ quan tâm đến tri thức như là những chân lý vĩnh hằng, mà còn ý thức được sức mạnh tri thức khoa học ngay trong hoàn cảnh hiện tại.

Ham hiểu biết, nhưng do nhạy bén với nhu cầu trước mắt của cách mạng, đồng thời họ đi vào chống tri thức( nhất là các tri thức bậc cao, tri thức trừu tượng), và cũng luôn thể phủ nhận cả giới trí thức.

Đây chính là cách mà họ tìm ra trên con đường lập nghiệp.

Với họ, trí thức thường là một thứ ông lớn nhút nhát, hèn yếu khi gặp nguy hiểm, xa lạ với quẩn chúng, không đáng gọi là người.

Nhận thức này được những người cách mạng nhiệt liệt chào đón.

Những người xuất thân từ nhân dân khi nắm quyến lực cảm thấy trí thức chân chính không đi với họ.

Thế là giai cấp thống trị mới coi những nhà trí thức chân chính ấy là ích kỷ, xấu xa. Đám quý tộc về mặt tinh thần, -- vốn hình thành từ xã hội cũ ,-- bị thù ghét coi như rác rưởi.(1)

Một khoảng trống được mở ra và đám trí thức tự học (2) sẽ tìm cách lấp đầy nó.

Đám trí thức tự học này:

·     Là đám tự đào tạo; là những nhà phát minh không thành đạt, những nhà thơ không ai thừa nhận.

                           

·    Họ là những người không được học đến nơi đến chốn, nhưng lại thừa khát vọng muốn đứng ở hàng đầu.

                           

·    Họ đối xử với kiến thức một cách thực dụng. Thay cho việc đối chiếu hiểu biết của mình với chân lý vĩnh cửu , họ lại thích đối chiếu kiến thức đó với thực tế và xem khả năng ứng dụng của kiến thức là tất cả.

                           

·      Học thích tiếp xúc với đám công chúng ít học – chữ mà ta gọi là quần chúng cơ bản.

                           

·     Họ thích làm lại khoa học – biến trường đại học thành chỗ ai vào cũng được, thành những cuộc mít tinh chính trị công cộng.

Từ đầu thế kỉ XX, ở nước Nga, người ta đã thường bàn về dân chủ hóa khoa học. A. Bogdanov muốn gạt bỏ tôn giáo, xóa bỏ tính trừu tượng ban đầu của nhận thức, vả bằng cách đó làm lại khoa học. Lúc này khoa học trở nên dễ hiểu với quẩn chúng, và tính dễ hiểu được coi như là tiêu chuẩn chủ yếu của khoa học chân chính.

Thế là những nhiệm vụ cơ bản của khoa học bị từ bỏ, quyền tự trị của khoa học bị coi như nhu cầu không thể chấp nhận được, nếu không nói là phi lý và giả tạo.

Người ta hướng khoa học vào việc giáo dục quần chúng, mà trong việc này thì lớp trí thức cũ, nhất là những trí thức hàng đầu, không được việc gì cả.

Từ đây trong xã hội mới, khoa học là vũ khí đấu tranh cách mạng, là phương tiện để tổ chức sản xuất và gắn kết xã hội.

Những ngành khoa học nào không làm được việc đó có thể và cần phải xóa bỏ.

“Chân lý cũng phải đỏ” đó là khẩu hiệu dành cho khoa học mới.

Tư tưởng về sự ưu thắng của hành động so với nhận thức cũng rất phổ biến và được coi là một tiêu chuẩn để đánh giá đâu là thứ khoa học cần thiết và có giá trị.

Tri thức [ được hình thành trong xã hội sau cách mạng] là một thứ tín điều mới. Nhưng đó là một tri thức nửa vời, tri thức bị giản lược.

Quá trình giáo dục cũng bị giản lược.

Quá trình này được hình thành đồng thời với sự quảng canh văn hóa, đưa văn hóa về với đám đông. Và quá trình này sở dĩ được kiên trì theo đuổi đến cùng vì nó được xem như một phương thức đạt tới công bằng xã hội là điều mà cách mạng hứa hẹn và đám đông đòi hỏi – ngoài ra thì họ không cần biết rằng đó là văn hóa thế nào cả.

Việc thanh toán nạn mù chữ có một mục đích cụ thể là đưa mọi người tham gia vào khoa học.

Điều quan trọng nhất là sau quá trình này, người ta thấy ẩn chứa một nguyên tắc lớn là không có chân lý chung chung, chân lý cũng có tính giai cấp, nó cũng được ấn định một cách chủ quan.

Đảng độc quyền chân lý, và đảng không thể đồng ý với kẻ thù bất cứ điều gì, kể cả những chân lý sơ giản.

-----

(1) Riêng ở Việt Nam thì có hiện tượng lợi dụng trí thức cũ để thu hút quần chúng và chỉ khi đám trí thức đó không nghe lời mới vứt bỏ không thương tiếc. Nhưng đó là một việc khác (VTN)

(2) Về sau, đám trí thức mới phất này đã tự phong cho mình đủ thứ danh hiệu -- kể cả giáo sư, tiến sĩ và cả viện sĩ nữa, -- tuy các học hàm học vị này không được nước nào công nhận.(VTN)

Xin đừng tát nước theo mưa!

                                                                                                                  Huy&Nghi

 Người Việt ta có thói, khi một ai đó có tài, có đức, hay có công trạng gì đó với dân với nước, thì lúc họ còn sống, chẳng mấy ai “nói năng” gì; thậm chí khi họ gặp “hoạn nạn”, chẳng thấy ai là người chia sẻ, đôi khi còn xa lánh để khỏi “lây” đến mình.

Người Chó- Chó Người

                                                                Huy&Nghi

  Vài lời thưa gởi: Cách đây mấy hôm, trong bàn café sáng, các anh: Tr, Th, ye…cải nhau “té lửa” chung quanh chuyện “ trộm chó- giết người”(xem tai đây), tôi là người đến sau, nên không biết đầu đuôi thế nào, chỉ loáng thoáng hiểu rằng có 2 phe, một phe ủng hộ người bị mất chó và phe kia phản đối việc giết người. Hết cải anh Tr ra về, với khuôn mặt “buồn xo”, giống như vừa mất một cái gì to tát lắm. Tôi nhìn theo anh, cái dáng liêu xiêu với những bước chân vội vã dưới  chút nắng hao gầy giữa Thu vàng úa, anh đi mà như trốn chạy, tôi biết anh buồn lắm, buồn vì không đủ lý lẻ để chứng minh một điều chân thật. Nay, tôi mạo muội mấy dòng này nhằm chia sẻ một phần nào nỗi niềm của anh, nếu có điều gì thất lễ, mong anh lượng thứ.

Thư giãn cuối tuần...

Sự Thật:

Cậu bé được cậu bạn cùng lớp dạy rằng, hầu hết người lớn đều có bí mật riêng của họ , và dễ moi tiền của họ bằng cách dọa họ rằng: " Tôi đã biết hết sự thật " . Cậu ta quyết định thử điều này , về đến nhà gặp mẹ

- Mẹ, con đã biết hết sự thật :

Mẹ cậu đưa cho 100 nghìn và nói

ảnh- internet

- Con đừng nói cho bố biết nhé

Quá ngạc nhiên vì thành công bất ngờ , cậu ta đợi bố đi làm về

- Bố , con đã biết tất cả sự thật

Người bố rút ngay ra 200 ngàn cho cậu và nói

- Bố xin con , đừng nói với mẹ nhé

Hài lòng với cách kiếm tiền mới , cậu ta gặp bác hàng xóm

- Cháu đã biết tất cả sự thật rồi

Sau khi nghe cậu bé nói xong , ông hàng xóm đứng lặng người , xúc động ôm lấy cậu bé :

- Nếu con đã biết hết sự thật rồi thì lại đây với bố đi con .

---------------------------------------------------------------------

Em có đồng ý lấy anh không?

Em có đồng ý lấy anh không?

- Không! Chồng em phải là người vừa dũng cảm vừa mưu trí.

- Nhưng anh đã từng cứu em khỏi chết đuối ở hồ mà?

- Hành động đó dũng cảm đấy, nhưng chưa đủ nói lên mưu trí của anh.

- Thế em có biết ai đã nghĩ ra cách làm cho thuyền chìm không?

( Theo DaanLuan.com)

Nhân đọc "ăn gian với đời"( tại đây) và xem quảng cáo điện thoại miễn phí Yeuphone trên QRT
                                                                           Huy&Nghi

 Luật Nhân -Quả, luôn luôn tồn tại và len lõi trong mọi ngõ ngách của hiện tượng, sự vật của thế giới tự nhiên và xã hội loài người.( Một số người nhầm tưởng luật Nhân-Quả là của riêng nhà Phật). Không có việc gì "tự nhiên mà có"; cái Quả hôm nay là do cái Nhân trước đó qui định, có cái Nhân rõ ràng trước mắt, ta có thể thấy/ cảm nhận được ngay, nhưng cũng có những cái Nhân "mờ ảo", "trừu tượng" không dễ gì nhận ra, ai đã từng đọc giáo lý nhà Phật, thì hiểu rõ Nhân này.

   Lợi và hại của xét nghiệm tìm Ung thư Tuyến Tiền liệt

Khoảng 20 năm trở lại đây, việc xét nghiệm ung thư tuyến tiền liệt ở đàn ông đã trở nên rất phổ biến ở các nước phát triển. Theo khuyến cáo của Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ vào năm 1993, đàn ông ở độ tuổi từ 50 trở lên nên đi xét nghiệm ung thư tuyến tiền liệt (hay còn gọi là PSA) định kỳ hàng năm. Tuy nhiên, gần đây đã có những ý kiến khác cho rằng xét nghiệm này là không cần thiết. Tranh cãi xung quanh mặt lợi và hại của PSA hiện vẫn còn đang tiếp diễn và chưa ngã ngũ.

PSA – Lợi hay hại

Quê tôi có món Mít hông

Mít là loại cây ăn quả được người dân xứ Quảng ở các vùng nông thôn, nhất là miền trung du, trồng nhiều nơi vườn nhà. Và quả mít là nguyên liệu để các bà các chị chế biến thành nhiều món ăn dân dã được nhiều người ưa thích. Mít non, ngoài việc luộc làm rau chấm mắm cái rất ngon miệng trong những bữa cơm đạm bạc, còn là nguyên liệu làm món rau trộn mít xúc bánh tráng ăn chơi đã trở thành đặc sản của các nhà hàng quán nhậu. Mít già, chế biến thành mít khô, mùa đông tháng giá ghế cơm ăn vừa ngọt vừa bùi. Còn mít chín, làm món mít ngào gói trong mo cau cất nơi gác bếp là thứ “kẹo dẻo” mà trẻ con vô cùng khoái khẩu, ăn hoài không biết chán!

Mít xứ Quảng

Có rất nhiều món ăn chế biến từ quả mít. Trong đó có món mít hông chế biến khá kỳ công khiến bao người chỉ một lần thưởng thức là nhớ mãi không quên. Nguyên liệu làm mít hông phải là những quả mít già “hú hươm”, nói theo cách nói của người dân xứ Quảng. Sau khi chọn lựa được quả mít già “đúng đô”, dùng dao chuối gọt vỏ, lấy lá ngái chùi mủ sạch sẽ, rồi bổ quả mít ra làm tư để bắt đầu thực hiện các khâu chế biến món mít hông. Cắt cùi, gỡ xơ. Những múi mít già có màu vàng ngà trông rất ngon mắt. Sau đó, dùng dao cau bổ từng múi mít để bóc tách hạt và lớp vỏ lụa bao lấy hạt, nhưng phải làm khéo léo cẩn thận, sao cho múi mít không bị vỡ làm đôi. Bởi múi mít mà vỡ làm đôi thì không thể nào làm món mít hông được. Đem hạt mít luộc chín rồi đổ ra rổ rá cho nguội. Dùng dao xếp têm trầu lột vỏ lụa của từng hạt mít. Công việc đơn giản này đòi hỏi sự kiên trì tỉ mẩn mới có thể làm được. Ai nóng tính, làm nhanh, ắt phải bỏ cuộc dở chừng vì lưỡi dao xếp bén ngọt, mũi dao xếp nhọn hoắc nên dễ bị đứt tay…

ảnh( QueTui blog)

Đấy là công việc chế biến thô, không khó lắm. Khâu làm “nhưn” mới quan trọng. Mít hông có ngon, có hội đủ các hương vị thơm, cay, ngọt, bùi, mặn, béo… hay không, hoàn toàn phụ thuộc vào kinh nghiệm và “tay nghề” của người chế biến. Thoạt tiên, đem hạt mít đã được lột vỏ cho vào cối giã nát, xong, lấy muôi múc ra thau nhựa hoặc thau nhôm và dùng tay tãi cho tơi ra. Bấy giờ mới trộn các loại gia vị như hồ tiêu bột, mì chính, muối hầm… với tỷ lệ ước lượng theo kinh nghiệm. Công việc này cực kỳ quan trọng, có tính chất quyết định “nhưn” chế biến ăn có vừa miệng hay bị lạt, mùi vị có đậm hay nhạt… Sau khi nhào trộn cho các loại gia vị thấm đều, nhằm tránh trường hợp chỗ có chỗ không, lấy chảo đổ dầu phụng phi hành tỏi rồi cho “nhưn” vào xào độ ba đến năm phút thì nhấc xuống. “Nhưn” nguội, dùng tay viên “nhưn” thành viên to bằng hạt mít rồi cho vào từng múi mít. Mọi việc xong xuôi đâu vào đấy, bấy giờ mới sắp những múi mít vào rổ rá và đem hông cách thủy chừng mười lăm, hai mươi phút là coi như sản phẩm đã làm xong…

ảnh ( QueTui blog)

Mít hông ăn lúc nóng sốt hay khi để nguội đều ngon. Bởi lúc nóng sốt có cái ngon đặc trưng riêng của nó, đó là các hương vị cùng hòa quyện lan tỏa nơi đầu lưỡi. Mít hông ăn khi nguội khiến người thưởng thức có cảm giác lai rai tận hưởng từng hương vị cay, thơm, ngọt, bùi, mặn, béo… Thông thường, mít hông ăn không cần chấm muối đậu phụng, nếu người chế biến có kinh nghiệm, có “tay nghề” vững vàng, làm “nhưn” ăn vừa miệng. Còn ngược lại, ăn mít hông chấm với muối đậu phụng cũng ngon, chỉ có điều hương vị của nó bị muối đậu phụng lấn át đi ít nhiều. Chế biến kỳ công, song mít hông là món ăn chơi được nhiều người ưa thích. Chính vì thế, tại con hẻm nhỏ nối đường Phan Châu Trinh với Phan Đình Phùng, cạnh khách sạn Lộc Tài, ở thành phố Tam Kỳ vẫn có cái quán nhỏ bán mít hông với giá 3.000 đồng một đĩa khoảng 5-6 múi. Và cái quán bình dân ấy luôn có đông thực khách…

(Bài copy từ Báo Quảng Nam )